İttihad ve terakki mektebinden  İzmir kız Lisesi' ne

Önünden defalarca geçmiş olduğumuz bir yerden, şu anda ki adı ile İzmir kız lisesi binasının tarihi gelişiminden ve öneminden söz edeceğiz. Türk eğitim tarihinde önemli yeri olan ve ülkeye çok değerli insanları kazandırmış olan bir bina..

Okulun resmi web sayfasında bu konuda bilgiler var ancak kopuk. Yabancı kaynaklarda epey bilgi var, ama ne kadar doğru bilmiyoruz. Wikipedia da bu yer ile ilgili sayfada kullanılan resim, burası değil, İzmir Namık kemal lisesinin eski halini gösteriyor.

Bütün bunlara rağmen elimizde kesinleşmiş bilgiler de var. Binanın gelişimi , Osmanlı dönemi, Yunan işgal dönemi olmak üzere 2 evreli.evreli

Osmanlı dönemi,

Aşağıda bulunan bilgiler sayın Mehmet Bir 'in katkıları ile yazılmıştır. Teşekkür ediyorum

1908 de iktidara gelen "ittihat ve terakki"memleketin önemli şehirlerinde okullar açmak ideali ile "ittihat

mektepleri cemiyeti" adlı bir dernek kurar,İzmir'de de başta "Süleyman ferit bey"(eczacıbaşı) olmak üzere

şehrin ileri gelenleri destek olur.Süleyman bey,beyler sokağında bir evini okula bağışlar,1911 de

Dr.Nazım,Celal bey(bayar) gibi İttihatçıların önde gelenlerinin de desteği ile okulun temelleri atılr,ancak vali

Rahmi bey henüz görevde değildir.Rahmi bey 1913 de göreve başlar.  Halktan da okul için para toplanır,ancak

bu paraların akibeti konusunda endişeler vardır,araya cihan harbinin girmesiyle inşaat yarım kalır, Bu binanın

yapılışı  öncesine ait arazinin durumu ve yapımı ile lgili fotoğraf yok, en azından ben bulamadım. Bilinen,

yapıldığı yer. Bahri baba parkı olarak bilinen bölge. Buranın Musevi mezarlığı olduğu biliniyor. Okul  inşaat alanı

Bahri Baba parkı seçiliyor.  Burası Musevi mezarlığı. Mezarlar Gürçeşme semtindeki Musevi mezarlığına taşınıyor ve inşaat başlıyor. Bildiğimiz, inşaatın bitmediği. Her halde Birinci dünya savaşı, buna ek olarak parasal kaynak bulunamaması inşaatın bitirilememesinde etken. etken. Bu dönem ile ilgili olarak elimizde bir resim şu an itibarı ile yok. İnşaat  tamamen Türk. yapımı olarak başlayıp devam eden bir proje.
Birinci dünya savaşı arkasından Mondros ateş kes antlaşması ve sonunda İzmirin işgali.1919 işgalinden sonra

Yunan işgal yüksek komiseri "Stergiadis" okulun bitirilmesi ve buranın bir "İYON ÜNİVERSİTESİ" olması için

girişimlere başlar. Bu yeni oluşuma bazı TÜRKLER de destek verir.Avukat ve ıslahat gazetesi sahibi "Süreyya

bey"(kurtuluştan sonra asıldı)Hafız ismail hakkı,Köylü gazetesi yazarı Rafet,Mehmet sadık,Mehmet rafet,(hepsi

150 likler listesinden sürgüne gönderildi) ve avukat Süreyya beyin ortağı "Çürükçüoğlu nikola" (kurtuluştan

sonra ölü bulundu)

Okul bitirilir ve 10 ekim 1922 de açılması planlanır,yönetime de iki Osmanlı vatandaşı gayrımüslüm

getirilir,"KONSTANTİN KARADOTERİ ve YORGO YOAKİMOĞLU,"Karadotori" önemli bir ailedendir,amcası

mektebi tıbbiyenin kurucusu "İstefanidis karadoteri",amcazadesi de Hariciye nazırlarından "Alex karadotori" 93

harbi (kırım savaşı) sonrası yapılan "Berlin antlaşması"nı imzalayan nazırdır.Konstantin karadoteri de matamatik

profesörüdür."Yorgo yoakimoğlu da Kula doğumlu mikrobiyoloji uzmanı bir profesördür.9 EYLÜL 1922 DEN

BİRKAÇ HAFTA ÖNCE durumu sezinleyen yoakimoğlu ve karadotori okulun yeni kurulan laboratuvarını ve

birçok kitabı bazi önemli demirbaşları Yunanistan'a kaçırır,ve İYON ÜNİVERSİTESİ macerası başlamadan

biter.

 

YENİ bilgi ve YENİ fotoğraf

Sarıkışla ilgili bulduğum yeni ( Yıl 1919 )  bir fotoğrafta, Kız lisesinin çatısı yapılmış bir şekilde Kuzeyden görünümü var. (Aşağıdaki resim). Bulabildiğim belgelerde, İon üniversitesi kurulmak üzere yerleşilmesi planlanan bu okulun tamamlanmamış olduğu yazılı. Ama fotoğrafta tamamlanmış olduğu görülüyor. Belki, pencere ve kapılar yok idi. Onu bilmiyoruz.

kızlısmod


İAşağıda bulunan iki rsim, bu okulun Iyon üniversite kuruluş yıllarında çekilmiş.


cara1


İ Yabancı kaynaklar  üniversite açma aşamasında binanın yarım olduğunu yazıyor. Bazı kaynaklar kaba inşaatın bittiğini yazıyor. Bizim kaynaklar olmadığından ( muhtemelen vardır da ) ne durumda olduğunu söylemek çok zor. Sonuçta  da el alem sizin tarihinizi kendi bildiği gibi kaleme alır, siz de sesinizi çıkartamaz sınız. Bu kaynaklar, okadar ileri giderler ki binanın yapımında, Musevi mezar taşlarının kullanıldığını, taş yetmeyince Efes antik kentinden taş getirildiğini, inşaatta yabancı esirlerin kullanıldığını yazar ( Levantine heritage kaynakların da yazılı olduğunu hatırlıyorum). İnsanın el insaf diyesi geliyor. Bina muhtemelen her hali ile , eklerde yapılarak 1922 yılında bitiyor.

1923- 1937 arası Erkek Öğretmen okulu olarak kullanılan okul 1937 öğretim yılından itibaren İzmir Kız lisesi olarak  kullanılmaktadır.


kizlis1



kizlis2



kizlis3



kizlisb




Diğer Anılar ve yerler dosyası için tıklayınız............


Öneri, katkı ve eleştirileriniz için

oskocana@yahoo.com.tr   adresine yazabilirsiniz.

14 Mart 2017

Osman Koçanaoğulları - İZMİR


COPYRIGHT   2014    Osman Koçanaoğulları    İZMİR