baslik

UYARI:  Uyarılar  bölümünü okumadan siteye giriş yapmayınız. Devamı için tıklayınız...




Sinaps ve Sinaps geçişi

Sinapsların çoğunda sinapslar aksono - dendritiktir. Sinyali gönderen akson alan ise dendrtittir. Bunların dışında da dendo - dendritik ve aksono - aksonik sinapslar görülebilir.

Ekstra sellüler bölgede bulunan Sodyum, potasyu, kalsiyum ve clorürür iyonları aksonik geçiş için çok gerekli iyonlardır .

Bir sinaps, üç bölümden oluşur. Bunlar;
1- Presinaptik nöron (presinaptik membran),
2- Aralık (gap) veya yarık (cleft),
3- Postsynaptik neuron  (postsinaptik membran).

Elektriksel ve biyokimyasal (kimyasal) olmak üzere 2 tip sinaps bulunur. Memelilerde genellikle biyokimyasal sinaps geçişi vardır. Her iki sinapsın anatomik yapıları ve sinaps geçişleri farklılıklar gösterir.
1- ELEKTRİKSEL SİNAPSLAR

sinapsturk


Bu tip genellikle aksono - dendritiktir. Her iki nöron bir birlerine aralık bağlantısı (gap junction) ile fiziki olarak bağlıdır.Aralık açıklığı elektriksel değişiklikleri karşılıklı olarak her iki nörona da geçirme özelliğine sahiptir.  Bu aralık membran özelliğinde bir kanaldır ve üzeri protein molekül kökenli Connexan isimli bir madde ile kaplıdır. Zarın üzerinde kalsiyum kanalı olan küçük delikler bulunur.

Elektriksel sinapslarda sinaptik geçiş.

Safha 1: Aksiyon potansiyel (elektriksel uyaran) presinaptik membrana geldiğinde kalsiyum kanalları açılır ve ekstra sellüler bölgeden kalsiyum iyonları ( Ca2+ )  presinaptik nörona girerler. Safha 2:  Presinaptik bölgede kalsiyum iyon konsantrasyonu artar.
Safha 3:: Artmış  Ca2+  (kalcium) Ca2+  (calcium) ion konsantrasyonu sonucu aralık bağlantısı açılır.
Stage 4:  Presinaptik membran depolarize olur ve bu depolarizasyon postsinaptik membranı geçerek postsinaptik bölgeye ulaşır.
Sinaptik geçiş elektriksel oalarak başlar ve elektriksel olarak sonlanır.
Eletriksel sinapslar thalamusun retiküler çekirdeklerinde, retinada ve hipokampusta bulunur. Kimyasal sinapslar hem inhibitör hem de eksitatör olabilirken, elektriksel olanları daha çok inhibitör özelliktedir.

2- Biyokimyasal (kimyasal) sinapslar: Aksono - dendritik ya da dendro - dendrtitk olabilirler. Elektriksel olan ttipinin aksine nöronlar arasında  bir yarık vardır (sinaps yarığı - synaps cleft). B
u yarık ekstra sellüler sıvı ile doludur ve ekstra sellüler bölge iyonları olan sodyum, poyasyum, kalsiyum ve klorürü iyonlarını içerir. Sinaptik yarık, presinaptik aksiyon potansiyelinin postsinaptik bölgeye geçişini engelleyen bir yapıdır.

Nörotransmitterların görevi, bu engelin ortadan kaldırılmasıdır. Nörotransmitterlar, presinaptik nöron içindeki veziküllerde bulunmaktadır.

Biyokimyasal (kimyasal) sinapslarda sinaptik geçiş.



sinapsturk


Kimyasal (biyokimyasal) sinapslarda geçiş

Safha 1: İleti ( volt olarak elektriksel) presinaptik nöronun akson membranına geldiğinde presinaptik membran Ca2+  (calcium) iyonlarına karşı daha geçirgen hale gelir, ve ekstra sellüler bölgede bulunan Ca2+ iyonları presinaptik bölgeye girer.
Safha 2:  Ca2+  (calcium) içeri girişi sonucu presinaptik bölgede bulunan Calmodulin isimli enzim aktive olur. Bu enzim ile birlikte veziküller presinaptik membrana göç eder, çatlar ve içinde bulunan nörotransmitterları serbest bırakır (exocytosis).
Safha 3:  Nörotransmitterlar, yarığı geçer ve postsinaptik membranda bulunan reseptör bağlanma noktaları ile birleşir. Postsinaptikiyon kanalları açılır.
Safha 4:  İyon kanalları açıldığında etki uyarıcı  (depolarize edici) ya da engelleyici (hiperpolarize edici) özellikte olur. Bu iki durum
Burada açığa çıkan nörotransmitterın yapısına bağlı olarak iki olay görülür.

Safha 4-a:  Uyarıcı iyon kanalları Na+ ve  K+ ionlarına karşı geçirgendir. (  Na+ iyonlarına karşı olan geçirgenlik K+ iyonlarına karşı biraz daha fazladır). Her iki iyon ekstrasellüler bölgeden post sinaptik membrana girer ve bu bölgede konsentrasyonları artar. Postsinaptik nöronun hücre içi elektriksel olarak daha pozitif hale gelir. Bu durum postsinaptik nöronda lokal depolarizasyona yol açar. Eğer depolarizasyon yeterli seviyeye erişirse  burada aksiyon potansiyeli oluşur ve sinaptik geçiş tamamlanır. Asetil kolin uyarıcı tipe örnektir.
Safha 4-b: Engelleyici (inhibitör) iyon kanalları  K+ ve Cl- 2   ionlarına karşı geçirgendir. Postsinaptik bölgede s. As aresult of the concentration gradient of ions ( it is not electrical as excitatory type), Cl- 2   iyonları postsinaptik hücre içine girerken K+ iyonları postsinaptik hücreden dışarı çıkar. Bunun sonucunda post sinaptikhücre daha negatif hale gelir . Budurum hiperpolarizasyon olarak tanımlanır. Hiperpolarizasyon elektriksel iletinin oluşabilmesi için gerekli elektriksel doygunluğa erişilmesini engeller. Postsinaptik bölgede aksiyon potansiyeli oluşmaz. Buna örnek GABA' dır.

Önerlien yayınlar
1 .Connors BW, Long MA (2004). "Electrical synapses in the mammalian brain". Annu. Rev. Neurosci. 27 (1): 393–418.
2- Margaret Lin Veruki and Espen Hartveit. Electrical Synapses Mediate Signal Transmission in the Rod Pathway of the Mammalian Retina    The Journal of Neuroscience, December 15, 2002, 22(24):10558–10566
3- Neuroscience. 2nd edition.
Purves D, Augustine GJ, Fitzpatrick D, et al., editors. Sunderland (MA): Sinauer Associates; 2001.

20 Nisan 2016

Site ile  ilgili düşüncelerinizi, eksiklikleri, var ise hataları, sorularınızı iletmek için 

oskocana@yahoo.com.tr   adresine yazabilirsiniz.

Yeni dosyalar yazıldıkça siteye eklenecektir.

 Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR

Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT   2014    Dr. Osman Koçanaoğulları    İZMİR