baslik

UYARI:  Uyarılar  bölümünü okumadan siteye giriş yapmayınız. Devamı için tıklayınız...




Nöron, Nöron tipleri

Sinir hücresi olan nöron sentral sinir sisteminin en önemli hücre yapısıdr. Klasik olarak nöron; elektriksel olarak uyarılabilen, iletilerini elektriksel ve kimyasal olarak diğer nöronlara , diğer gücrelere (kas, endokrin bezler ve duyu organları) gönderebilen hücre olarak tanımlanır. Nöronların çoğalma özellikleri yoktur. Ancak dendritlerin tamiri veya yeni dendrit oluşumu mümkündür. Öğrenmenin temelinde yeni dendrit oluşumlarının olduğu düşünülmektedir.

Nöron iki bölümden oluşur.Her bir nöronın iki komponenti vardır. Bunlar;
1- Hücre gövdesi (soma - perikaryon): İçinde diğer hücrelerde olduğu gibi; çekirdek, çekirdekçik, mitokondriya, Golgi yapıları vardır. Farklı olarak içinde Nissl granülleri bulunur. Hücrenin gövdesi, gri renkte görünür ( sentral sinir sisteminde gri cevher).

2- Hücre uzantıları ( Neuritl):  İki tip neurit vardır.
     a- Dendrit: Kısa boylu ve çoğul uzantılardır.  Sitoplaszmaları, hücre gövdesi gibidir. Nöronun ileti alan bölümüdür. Diğer nöronların akson veya dendritlerinden aldıkları uyarıları hücre gövdesine taşırlar. Bu ayarı alışı synapslar yolu ile olur. Burada iki tip sinaps vardır. Diğer hücrenin dendriti ile olan bağlantı dendrodentritik, diğer hücrenin aksonu ile yaptığı bağlantı ise aksonodendritic olarak adlandırılır.

     b- Akson: Uzundurlar, bazılarının boyu 1 metreye kadar ulaşabilir. Dendritin aksine bunlar diğer nöron, kas, bezlere İleti göndericidirler. Her bir nöronda sadece 1 akson bulunur. Çoğu, hem sentral hem de periferik sinir sisteminde myelin ile kaplıdır (myelinizasyon merkezi sinir sisteminde oligodendrosit, periferik sinir sisteminde ise Schwan hücreleri tarafından oluşturulur). Myelinli aksonlar beyaz görünümlüdürler (beyaz cevher).

Nöron sınıflaması bir kaç şekilde yapılabilir.

1- Nöronun şekline göre sınıflama

tipnoron

Multipolar nöronlar :En sık görülen tiptir. Hücre gövdesinden (soma) çıkan sayıda dendrit ve bir tane aksona sahiptir. Omurilik motor nöronu, serebral motor nöronu örneklerdir. 

Unipolar nöronlar sadece bir uzantıya sahiptir. Uzantının bitim noktasına, uzantı akson ve dendrit olmak üzere iki bölüme ayrılır. Mezensefalik nöronlar bu tipe örnektir.

Bipolar nöronlar: İki uzantılıdır. Dendritler, bazal dendritin sonlanma noktasında oluşur (multipoların aksine). Diğer uzantı aksondur. Spiral ve vestibüler ganglion nöronları ve retinada bulunan nöronlar bu tipe örnektir.

Pseudo unipolar nörolar: Dendrit ve akson hücre gövdesinden tek bir uzantıı olarak çıkar sonra ikiye ayrılır. Aslında bipolardırlar. Omurilik arka kök ganglionları bu tipie örnektir.

2- Akson uzunluğuna göre sınıflama

A- Golgi Type 1 nöronlar çok uzun aksonları vardır. Omurilikte ki uzun traktüsleri oluştururlar.

B-Golgi type 2 nöronlar kısa aksonlara sahiptirler. Bunlar interneuron' durlar. Sentral sinir sisteminde çok sayıda bulunurlar. Bu nöronların inhibitör etkileri olduğu düşünülmektedir.

3- Nöron fonksiyonuna göre sınıflama
a- Duyusal receptor hücreleri: Çevremizdeki, ses, renk, ışık ve koku gibi olayları algılamayı alan hücrelerdir. Retina (koni ve çubuk reseptör hücreleri), cochlea (tüy hücreleri - hair cell)ve retina reseptör hücreleri ve olfactor koku hücreleri örnektir.

b- Duyusal nöron (veya Afferent nöron): Bu nöronlar ağrı, doknma ısı gibi duyuları merkezi sinir sistemine iletirler. Bu tip periferik sinir sisteminde bulunur. 

c-Internöron ( Internuncial nöron): Motor ve duyusal nöronları,dendritleri ile bir birlerine bağlar. En sık görülen nöron tipidir. Görevi, alınan bilginin işlenerek yorumlanmasıdır.

d- Motor neurons (Efferent veya effektör nöron): Bu nöronlar iletiyi kaslara ve bezlere iletirler. Beyin, Omurilik, beyin sapı ve otonom sisnir siteminde bulunurlar.

e- Nörosekretuar nöronlar: Hormon veya benzeri maddeleri salgılarlar.Örnek olarak  Hipotalamus ve böbrek üstü bezler verilebilir.



22 kasım  2015  

Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR

Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT   2014    Dr. Osman Koçanaoğulları    İZMİR