baslik

UYARI:  Uyarılar  bölümünü okumadan siteye giriş yapmayınız. Devamı için tıklayınız...




Omurga (vertebra) - Faset ve Faset eklemi


ustservikal_eklem

Zigapofiziyal (Zygapophyseal) ya da ' Z ' eklem olarak ta tanımlanan faset eklemleri, omur kemiklerini bir birine bağlayan, omurganın arka bölümünde yerleşmiş , iki taraflı (sağ ve sol) yapılarıdır. Bu kuralın dışında sadece C1 kemiği (Atlas) bulunmaktadır. C 1 superior faseti oksipital kemiğe sağ ve solda bulunan oksipital kondil eklem yüzeyi ile, C 2' vertebrasına (Axis)  C 2 kemiğinin dens çıkıntısı ile ve faset yüzeyi ile bağlıdır. ( Şekil 2). Faset eklemleri vertebra korpusuna pedikül ile bağlıdır. Vücudumuzda bulunan diğer eklemlerden farkı yoktur.

Faset eklemleri Zygapophyseal eklem olarak ta tanımlanır.  Üst ve alt articular eklem yüzeyi, bunları örten kaygan hyalin kıkırdak ve eklemi örten bağlardan oluşur. . Omurların (vertebra) ve bütün olarak ta omurganın farklı yönlere (öne, arkaya, yana) hareketini sağlayan ayni zamanda da bu hareketleri sınırlayan yapılardır. 

Eklem yüzeyleri; servikal  ve üst torakal bölgede (Th 1-4) bölgede horizontal (yatay) iken alt torakal ve lomber bölgede daha vertikaldir (dikey) (Şekil 1)

pillarspine

Superior ve inferior faset eklem yüzeyi arasındaki kemik bölge eklem payandası (desteği) olarak tanımlanır (articular pillar). Üst tarafında superior eklem yüzeyi, alt tarafında da inferior eklem yüzeyi bulunur. Bu bölge  faset üzerine binen yükün karşılanmasında faset eklemine destek olur. Bu yapılar üst üste eklendiğinde, omurganın her iki arka yan tarafında yukarıdan aşağıya doğru bir sütün oluşturur. (Şekil 1 - A)

Eklem kapsülünü oluşturan bağlar faset ekleminin rotasyon ve translation hareketleri ile ortaya çıkan gerilmelere karşı direnç gösterir. 

Eklem içerisinde hem üst hem de alt eklem yüzeyini örten sinovyal membran vardır. Membranlardan eklem hareketlerini kayganlık sağlayarak kolaylaştıran  sinovyal sıvı sıvı salgılanır.

Servikal bölge:

Fasetler tek parçalıdır.  Artiküler payanda altında alt (inferior) faset eklem, üst bölümünde üst (superior)  eklem yüzeyi bulunur. Eklem yüzeyleri yatay (horizontal) şekildedir. bu durum, servikal bölgede ileri derecelerde aksiyal rotasyon ve fleksiyona izin verir.  Oluşan faset eklemi de yataydır (Şekil 1  A ve C). Bir servikal vertebranın alt eklem yüzeyi ile bir altta bulunan vertebranın üst eklem yüzeyi bağlarla birleşerek faset eklemini oluştururlar (Örnek; C 4 fasetinin inferior eklem yüzeyi ile C 5 fasetinin superior eklem yüzeyleri birleşerek C 4 - 5 faset eklemini oluşturur). 

Lomber ve torakal bölge:

Üst torakal (Th 1- 4) vertebra fasetleri servikal bölgenin özelliklerine benzer. Diğer torakal ve lomber vertebra fasetleri bir birlerine benzer. Fasetler, üst (superior) ve alt (inferior) faset olmak üzere iki parçalıdır. Faset eklemi yüzeyleri dik açıya yakın bir şekildedir. Faset eklem yüzeylerinin bu özelliği lateral fleksiyon (sağa-sola eğilme) ve rotasyona engel olur niteliktedir. Superior faset ekleminin eklem yüzeyi kanala dönük şekilde ve dik açıya yakın bir şekildedir. Buna karşın inferior faset ekleminin eklem yüzeyi kanal dışına dönük bir şekilde  yine dik açıya yakın bir şekildedir (Şekil 1 B ve C). Bu nedenle de lomber vertebraya arkadan bakıldığında, superior fasetin eklem yüzeyi  görülür ancak inferior fasetin eklem yüzeyi görülmez.  Superior fasetin içe bakan faset eklem yüzeyi ile inferior fasetin dışa bakan faset eklem yüzeyi bağlar ile bir araya gelerek faset eklemini yaparlar.  (Örnek; L4 inferior faseti ile L 5 superior faseti L4 - L 5 faset eklemini yapar)

lomser_faset_eklem

Faset eklemlerinin klinik açıdan önemi;
1- Omur kemiklerinin bir birine bağlanmasını sağlaması,
2- Servikal ve lomber vertebraların öne - arkaya hareketi ile dönme hareketini sağlaması ve bu hareketlerin belirli bir açıdan sonra sınırlamasıdır. Bu hareket özellikleri torakal (dorsal) bölgede, torakal vertebraların göğüs kafesi (costa) kemikleri ve  Sternum kemiği ile bağlı olması nedeni ile görülmezler.

Aşağıda, konuyu daha aydınlatmak için Direkt Röntgen, BT ve MR görüntüleri eklenmiştir.

Resim 1: Lateral direkt lumbo-sakral vertebra grafisi (LSV)

 Lsv_faset

Resim 2:  Oblik lumbo-sakral vertebra grafisi

 Lsv_oblik

 

kopekbas



Faset eklemlerinin en iyi göründüğü pozisyon Oblik durumdur. Yukarıdaki şekilde Oblik LSV grafilerinde faset görünümü görülmektedir. Yandaki şekilde, bel kaymalarında (spondilolistezis) sözü edilen köpek başı görünümü gösterilmektedir. a  köpeğin kulağını, b  köpeğin başını, c  köpeğin boynunu, d  köpeğin ön ayaklarını göstermektedir. Kırmızı çizgi, spondilolistezis' te, kırılma hattını göstermektedir., 

 

 

 
Resim 3:  Servikal lateral vertebra grafisi

ser_faset

 

Resim 4:  BT görüntülerinde faset eklemlerinin görünümü

BT_lomber

Bu görüntüler, L pedikül üstünden geçmektedir. Bu nedenle L fasetini L vertebra korpusuna bağlayan pedikül görünmemektedir.

 

Resim 5:  Faset eklemlerinin MR görünümleri   ( L 4 - 5 düzeyi)

l45mr

Kesitler L 4 - L 5 arasından alınmıştır. Bu nedenle L 5 pedikülünü L 5 vertebra korpusuna bağlayan L 5 pedikülü kesitlerde görülmemektedir.

 

Resim 6:  Faset eklemlerinin MR görünümleri   ( L 5- S 1 düzeyi)

MR_L5-1

Kesit, S 1 fasetinden geçmektedir.  Bu nedenle fasetin sakruma bağlantısı izlenmektedir.  Sakrumun 5 adet segmenti bir birlerine kaynamış olduğundan, her bir segmente ait pedikül yoktur. Sadece S1 segmentinin eklem yüzeyi vardır. Bu eklem yüzeyi de L vertebrasına ait inferior pedikül ile birleşir.  

İlgili dosyalar

1- Lomber radiks varyasyonları
2- Vertebral foramen
3- Servikal disk, Radiks, Foramen
4- Lomber disk, radiks, foramen
5- Vertebral pedikül
6- Vertebra: Faset ve Faset eklemi
7- Spondiloz

Yeni dosyalar yazıldıkça siteye eklenecektir.

Site ile  ilgili düşüncelerinizi, eksiklikleri, var ise hataları, sorularınızı iletmek için 

oskocana@yahoo.com.tr   adresine yazabilirsiniz.

12. Aralık  2014      

Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR

Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT   2014    Dr. Osman Koçanaoğulları    İZMİR