baslik

UYARI:  Uyarılar  bölümünü okumadan siteye giriş yapmayınız. Devamı için tıklayınız...




Dissosiye (ayrışmış) duyu kusuru

Genel anlamda duyu, yüzeysel temas (hafif veya kaba), basınç, ısı (sıcak-soğuk), pozisyon, vibrasyon olarak sınıflandırılır.
1- Kaba yüzeysel temas ve basınç anterior spinotalamik yol ile, 
2- Ağrı ve ısı lateral spinotalamik yol ile,
3- Pozisyon, yüzeysel hafif temas, pozisyon ve vibrasyon arka kordonlar ile algılanmak üzere beyine taşınır.
Bu traktüslerden her hangi birisinin zedelenip, diğerlerinin sağlam kalması durumunda ortaya çıkan duyu kusurları dissosiye duyu kaybı olarak adlandırılır. Dissosiye his (duyu) kusuru, omurilikte veya beyin sapında fokal lezyonu işaret eder. 

NOT= Yollar ile ilgili bilgiler, anatomi (inen ve çıka yollar) bölümünde geniş olarak çizimler ile yazılıdır. Özellikle, spinotalamik yolun okunmasını öneririm. Bu şekilde, lezyon seviyesi ile duyu kaybı seviyesi arasında ki 2 segmentlik farkı kavrayabilirsiniz.

5 tip olarak görülebilir.

1- 

spinotum-dissosiye

Lateral  ve anterior spinotalamik yol tutuluşu: Burada hastada, lezyon seviyesinin iki segment aşağısından distale doğru tarafında ağrı - ısı (lateral spinotalamik traktüs), kaba temas duyusu - basınç (anterior spinotalamik traktüs) duyuları azalır ya da kaybolur. Arka kordonlar sağlam olduğundan, yüzeysel temas, pozisyon, vibrasyon duyuları normaldir. Lezyon tek taraflı ise muayene bulguları karşı tarafta (kontrlateral) , iki tarafı ise muayene bulguları iki taraflıdır. İki taraflı lezyonlar anterior spinal arter sendromlarında görülür.

Örnek: Sol Torakal 5 omurilik segmenti düzeyinde patoloji varlığında:Sağ torakal 7 ve altında bu iki traktüse ait duyu kayıpları görülür. Arka kordonlar sağlamdır. Bu nedenle pozisyon, vibrasyon ve yüzeysel temas duyuları normaldir. Duyu kusurunun üst seviyesinin Torakal 7 seviyesinde olması, arka kökten giren ve spinotalamik traktüse katılacak olan iletilerin iki segment yukarıda çaprazlaşarak sol spinotalamik traktüse dahil olmalarıdır.duyusal i olması,

2- 

disso_arkakordon

Sadece arka kordon tutuluşunda lezyon tarafında ve  lezyon seviyesi altında pozisyon, vibrasyon ve yüzeysel temas duyusu azalmış ya da kaybolmuştur. Ağrı - ısı (lateral spinotalamik traktüs) , kaba temas ve basınç (anterior spinotalamik traktüs) duyuları normaldir. Lezyon tek taraflı ise muayene bulguları ayni tarafta (arka kordonlar omurilik içinde çaprazlaşmaz), lezyon iki taraflı ise bulgular iki taraflıdır (bu durum posterior spinal arter sendromlarında görülür). Tek taraflı lezyonlar tümörlerde görülebilir.

Örnek: Torakal 7 düzeyinde bir lezyonda, Üst düzeyi Torakal 7 olan duyu kusuru yaratır. Lezyon seviyesi ile duyu kaybı üst seviyesinin ayni olmasının nedeni, arka kordonlara gidecek olan liflerin arka köklerden omuriliğe girdikten sonra bu traktüslere hamil dahil olmasıdır. Lezyon tek taraflı ise, duyu kusuru ayni taraftadır. Bunun nedeni bu yolların omurilikte çaprazlaşmamalarıdır. Çaprazlaşmaları beyin sapında olur. Bu hastada pozisyon vibrasyon  ve yüzeysel temas duyusu kaybolur, ağrı, ısı, kaba temas ve basınç hissi normaldir. 

 
3- 

diss_spintal-lateral

Sadece lateral spinotalamik traktüs tutuluşunda, lezyonun karşı tarafında ve lezyon seviyesinin 2 segment altından distale doğru ağrı ve ısı kaybı görülür. Kaba temas ile basınç (anterior spinotalamik traktüs) ve yüzeysel temas, pozisyon ve vibrasyon duyuları (arka kordonlar) normaldir. Omurilik tümörlerinde görülür.

Örnek: Sol torakal 8 düzeyinde bir lezyonda, sağ tarafta üst seviyesi Torakal 10 olan duyu kusuru görülür (liflerin çaprazlaşmadan önce 2 segment kadar yukarı çıkması nedeni ile). Görülen duyu kusuru, ağrı ve sıcak - soğuk algılamasında azalma ya da kaybolma şeklindedir. Diğer duyu algılamalrı normaldir.

 

 

4- 

dis-ant_spin

Sadece anterior spinotalamik traktüs tutuluşunda, lezyonun karşı tarafında ve lezyon yerinin 2 segment altından başlayarak distale kadar uzanan kaba temas ve basınç duyusu azalır ya da kaybolur. Diğer duyular normaldir. Tümörlerde görülebilir.

Örnek: Sol Torakal 5 düzeyinde bir lezyonda, üst seviyesi Torakal 7 olan duyu kusuru görülür ( segment farkı, anterior spino talamik traktüse gidecek olan liflerin çaprazlaşmadan önce iki seviye yukarı çıkmasıdır). Duyu kaybı, kaba temas ve basınç hislerindedir. Diğer duyular normaldir.

 





5- 

diiso_sentral

Sentral kanal da bir patoloji varlığında (siringomyeli, tümör), karşı tarafa çaprazlayarak geçen ve anterior ile lateral spinotalamik traktüse dahil olacak olan lifler iki taraflı olarak zedelenir. Bu  yollara ait kaba temas, basınç, ağrı ve sıcak - soğuk ayırımı iki taraflı olarak ya azalır ya da kaybolur. Yüzeysel tema, pozisyon ve vibrasyon hisleri korunur. (arka kordonlar sağlam). Bu tür durumlarda görülen duyu kayıpları sadece lezyonun olduğu omurilik segmentleri ile sınırlıdır. Lezyon omurilik beyaz cevherini etkilememektedir.

Örnek: Servikal5, 6, 7 düzeyinde bir lezyonda her iki tarafta bu segmentlere ait alanlarda kaba temas, basınç, ağrı ve sıcak- soğuk algılaması bozulur. Arka kordonlara ait duyular normaldir. 

Çok seçici olarak, spino talamik traktüsün anterior ve lateral bölümüne gidecek olan lifler gri cevher içinde zedelenecek olursa, lezyonun uzunluğu boyunca iki taraflı (bilateral) segmental duyu kaybı görülür. Siringomyeli ve intrameduller (omurilik içi) tümörlerde görülür. Aşağıda ki çizim bu durumun mekanizmasını göstermektedir.

spinotal_capraz

Siringomyeli de sentral kanalın genişlemesi sonrası veya bu bölgede yerleşmiş tümörlerde sentral kanal  önünden çaprazlaşarak karşı tarafa geçen spinotalamik yol lifleri bası altında kalır. Bu liflerin ağrı ve ısıyı ileten bölümleri (a ve a-1) sentral kanalın hemen önünden geçtiğinden, hastada iki taraflı ağrı ve ısı algılaması kaybolur. Buna karşın, bu kanalın daha uzağından geçen kaba temas ve basınç duyularını taşıyan lifler (b ve b-1) bası altında kalmadığından hastada bu duyuların algılanması normaldir. Ayni şekilde arka kordonlara giden lifler de bası altında kalmadığından, yüzeysel temas algılaması, pozisyon ve vibrasyon duyuları da normaldir. Bu bölgede ki tümörler de ayni mekanizma ile klinik tabloyu oluştururlar. (spinotalamik yol ile ilgili geniş bilgi için  tıklayınız....). Sentral kanal biraz daha genişler ise, kaba temas ve basınç duyusunu ileten anterior spinotalamik yol lifleri de etkilenir. Sonuçta bu duyular da azalır ya da kaybolur. Bu durum sentral kord sendromu olarak bilinir.

Burada, beyaz cevher etkilenmediğinden, beyaz cevherde  bulunan ve duyuları kortekse ileten Spinotalamik traktüs sağlamdır. Bu nedenle saptanan duyu kusuru segmentaldir ( Bir omurilik segmenti, iki taraflı sinir kökünü içeren omurilik parçasıdır. Sinir kökü içinde ön boynuzdan çıkan ve motor hareketi sağlayan lifleri içeren ön kök, ve organlardan, deriden aldığı duyuları omuriliğe ileten lifleri içeren arka kök bulunur. Bu durumu bir örnek ile açıklayalım. Servikal 4-6 arası sirengomyelide etkilenen segmentler C4- 6 arası omurilik segmentleridir.  Duyu kusuru bu segmentlere gelen duyusal lifleri etkileyeceğinden duyu kusuru C4- 6 duyu kusurudur.  Spinotalamik traktüs sağlam olduğundan, C 6 seviyesinin altında duyu kusuru yoktur. 

Lezyon genişler hem anterior spinotalamik traktüs hem de, beyaz cevheri de etkileyerek spinotalamik traktüsü de bası altında tutar. Bu durumda dissosiye duyu kaybı özelliği ortadan kalkar ve duyu kusuru Sakral 5 - C 6 omurilik düzeyleri arasında görülür.Bu konu, omurilik lezyonları bölümünde geniş olarak anlatılmıştır.

Site ile  ilgili düşüncelerinizi, eksiklikleri, var ise hataları, sorularınızı iletmek için 

oskocana@yahoo.com.tr   adresine yazabilirsiniz.

09. Mayıs  2015  

Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR

Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT   2014    Dr. Osman Koçanaoğulları    İZMİR