baslik

UYARI:  Uyarılar  bölümünü okumadan siteye giriş yapmayınız. Devamı için tıklayınız...




Beyin kan akımı ve Perfüzyon basıncı

Öncelikle bir yanlış algıyı düzeltmeliyiz. Beyin kan akımı ya da Anglosakson literatürde ki adı ile Cerebral blood flow, bu kaynaklardan Türkçeye aktarılarak yazı yazıldığında Beyin kan akımı olarak yazılmakta. Burada söz konusu olan sadece serebral hemisferler değildir.  Bu ifade, beyin (serebral) hemisferleri, bazal ganglionlar, serebellumu ve beyin sapını  da kapsar (1). Kanımca, Türkçede, intrakranial kan akımı olarak tanımlamak daha doğru olur. Bu neden ile, bu dosyada beyin kan akımı ile ilgili bilgiler bu dört bölümü ; beyin hemisferleri, serebellum, bazal ganglionlar ve beyin sapını da kapsamaktadır.

Beyin kan akımı ile kafa basıncı arasındaki ilişkiler
a- Kafa içi basıncı
b- Artmış kafa içi basınç dosyalarında geniş olarak yazılmıştır.

Öncelikle, konu içinde geçen terimlerin ne anlama geldiği açıklayalım.

GENEL ÖZELLİKLER

Kranium içi dokular, diğer dokuların aksine kapalı ve esneme özelliği olmayan  kranium  ile çevrilidir. Bu kapalı kranium içinde bulunan tüm oluşumların ( beyin, beyincik, beyin sapı, arterin oluşturduğu basınç) basınçlarının toplamı Kafa içi basıncı oluşturur ( 5- 15 mm Hg). Bu basınç, intrakranial ortalama arter basıncı üzerine etkilidir. Ayrıca, kafa içi basınç, basılabilir özellikte olan kafa içi ven ve sinuslara bire bir yansır. Bu nedenle, normal şartlarda kafa içi basınç ile kafa içi venöz basıncı eşdeğerdir. Kafa içi venöz sistemi ( venler ve dural sinuslar) Juguler venlere drene olduğundan, kafa içi venöz basınç doğrudan Juguler ven basıncını yaratır. Genel olarak; Juguler venöz basınç = İntrakranial basınç  denilebilir. Bu değer normal şartlarda, 5 - 15  mm Hg dır.

Diğer dokularda ( örneğin karın içi organlar), böyle bir özellik olmadığından, dokuya giren arter ile dokudan çıkan ven arasında ki basınç farkı, bu dokulardaki perfüzyon basıncını verir.

hemodinamikturk

Perfüzyon nedir ?
İntrakranial yapılar ( beyin, beyincik, beyin sapı, bazal ganglionlar ) kardiak debinin ( kalbin 1 dakikada pompaladığı kan ) yaklaşık olarak  15% ini ve toplam  vücut oksijen kullanımının yaklaşık olarak 20% sini kullanır.
Total beyin kan akımının kapillerler yolu ile kranium içi dokulara dağıtılmasına beyin perfüzyonu denir. Normal şartlarda beyin kan akımı ile eşdeğerdir. Bu değer, normal şartlarda, 1 dakikada, 100 gm  için 50-55 ml kandır. Hipoperfüzyon dokuların yeterli kanlanmamasını ( iskemi), hiperperfüzyon ise dokuların aşırı kanlanmasını (hiperemi) tanımlar.

Beyin perfüzyon basıncı nedir ? -  Şekil 1
Beyin perfüzyonu için gerekli olan kan basıncıdır. Normal şartlarda 50-70 mm Hg dır. Kafa içi arteriel ortalama kan basıncı ile intrakranial  basınç arasındaki farktır. Serebral perfüzyon basıncı= Ortalama arter basıncı  (OAB) - İntrakranial basınç (İKB)

Beyin kan akımı nedir ?
Beyin kan akımı, beyin perfüzyon basıncının serebrovasküler basınca bölünmesi ile elde edilir.
Kranium içi oluşumların kanlanması  iki taraflı karotis ve iki taraflı vertebral arterler yolu ile sağlanır. Beyin kan akımı, bir dakika içerisinde  kranium içi nöral dokuları ( serebrum, serebellum ve beyin sapı)   beslemek üzere giden kan miktarıdır. Bu değer normal kişilerde tüm bu dokular için (serebrum, serebellum, bazal ganglionlar ve beyin sapı ) 750 ml / 1 dakikadır ( 50-55 ml/100  gram/ 1 dakika ). Kan akımı tüm bu yapıların sağ ve solu arasında simetriktir. Bölgesel (regional) kan akımları farklılıklar gösterir.
Normal şartlarda ve erişkinlerde;
1- Gri cevherde (70-90 ml / 100 gram / 1 dakika)
2- Bazal ganglionlarda yaklaşık 67-70 ml / 100ram / 1 dakika
3- Beyincikte ( yaklaşık 65 ml / 100 gram / 1 dakika).
4- Beyin sapında (yaklaşık 55-60 ml/ 100 gram / 1 dakika)
5- En düşük değer beyaz cevherdedir ( 20 - 30 ml /100 gram / 1 dakika )  (2, 3)

Beyin kan akımı miktarları; PET, Spect, Xenon inhalasyon, MR, BT yöntemleri ile saptanabilir.

Beyin kan akımının hesaplanması ( Fig. 1 )

Matematikse olarak beyin kan akımı (total akım); Beyin perfüzyon basıncı / beyin vasküler direnç  olarak hesaplanır. Beyin vasküler direnci (serebral vasküler resistance) ölçecek bir yöntem yoktur.
Beyin kan akımının düzenlenmesinde, en önemli faktör beyin perfüzyon basıncıdır. Beyin perfüzyon basıncının bilinmesi, beyin hemodinamikler hakkında yeterli bilgiye sahip olmamızı sağlar. Beyin perfüzyon basıncı ise indirekt olarak hesaplanabilir.

Beyin perfüzyon basıncının hesaplanması   ( Fig. 1 )
Normal şartlarda beyin perfüzyon basıncı 60 - 150 mm Hg  arasındadır.

Klinik   uygulmada bu hesaplama için
1- Sistolik ve diastolik kan basıncı
2- İntrakranial basınç değerlerini bilmek gerekmektedir.
Normal erişkin bir kişide, juguler venöz basınç ile intrakranial basınç eşittir. Bunun nedeni, beyin venöz sinüslerinin Juguler venlere drene olmasıdır. Ancak, kafa içi basıncın arttığı durumlarda, kafa içi venöz sinüsler de bası altında kalacağından, sentral venöz basınçkafa içi basıncına göre daha düşüktür. Konjestif kalp yetmezliğinde, kafa içi basınç normal olabilir, ancak sentral venöz basınç yüksek bulunabilir. Bu nedenlerden, ideali intrakranial basıncın ölçülmesidir.

serebralkanakimiTURK

Örnek

Sistolik kan basıncı (SB): 120 mm Hg

Diastolik kan basıncı (DB): 60 mm Hg

Kafa içi basınç (KİB): 10 mm Hg olduğunda

1- Nabız basıncı (PB)= (SB) - (DB)
(120) - (60)=  60 mm Hg

2- Ortalama arter basıncı (OAB)= (Diastolik basınç, DB) + (1/3 Nabız basıncı PB)
(60) + (60/3)= 80 mm Hg

3- Beyin perfüzyon basıncı (BPB)=  (Ortalama arter basıncı  , OAB) - (Kafa içi basınç,  KİB)
SONUÇ:
(80) - (10)= 70 mm Hg

Kaynaklar

1- Brain anatomy      Link   http://emedicine.medscape.com/article/1898830-overview

2- Link   World Congress of Medical Physics and Biomedical Engineering 2006: August 27 ...

3-  Database of normal human cerebral blood flow measured

  http://www.jsnm.org/files/paper/anm/ams202/ANM20-2-07.pdf


Bir sonra ki dosya  Beyin kan akımı otoregülasyonu

İletişim için oskocana@yahoo.com.tr  ye yazabilirsiniz.

20 Nisan  2016  

Site ile  ilgili düşüncelerinizi, eksiklikleri, var ise hataları, sorularınızı iletmek için 

oskocana@yahoo.com.tr   adresine yazabilirsiniz.

Yeni dosyalar yazıldıkça siteye eklenecektir.

 Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR

Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT   2014    Dr. Osman Koçanaoğulları    İZMİR